Een olijfboom in de tuin: wat je moet weten

·

Je ziet ze steeds vaker staan in Nederlandse tuinen: olijfbomen. Maar wat vraagt zo’n boom eigenlijk van je? En past hij wel bij ons klimaat?

Waarom de olijfboom zo populair is geworden

De olijfboom heeft iets tijdloos. Hij doet je denken aan vakantie, aan een terras in de zon, aan de geur van warm steen en droge lucht. Het is niet zo gek dat mensen dat gevoel ook thuis willen hebben. In de tuin, op het terras of in een mooie pot bij de voordeur.

Maar er is meer dan nostalgie. De olijfboom is ook gewoon een opvallende plant. Met zijn grijsgroene blaadjes en die gedraaide, ruwe stam trekt hij de aandacht zonder dat hij schreeuwt. Hij past bij een moderne strakke tuin, maar ook bij een wat rommeligere, landelijke aanpak. Dat maakt hem veelzijdig.

Bovendien is hij relatief makkelijk te vinden. Tuincentra hebben hem tegenwoordig standaard in het assortiment, en ook online is het aanbod groot. Wie meer wil weten over soorten en keuzes, hier vind je alles op een rij over olijfbomen en wat ze nodig hebben. Zo kun je goed vergelijken voordat je iets koopt.

De populariteit heeft ook een keerzijde. Niet elke olijfboom die je koopt is even geschikt voor de Nederlandse winter. Daar kom je later meer over te weten.

Wat de olijfboom nodig heeft om goed te groeien

Een olijfboom is geen veeleisende plant, maar hij heeft wel zijn eigen wensen. De belangrijkste is zon. Veel zon. Hij groeit van nature in het Middellandse Zeegebied, waar de zomers lang en droog zijn en de winters mild. Dat is iets om rekening mee te houden.

Goed gedraineerde grond is een tweede vereiste. Olijfbomen haten natte voeten. Staat de boom in een pot, zorg dan voor drainage gaten en gebruik een mix van potgrond en zand of grit. In de volle grond geldt hetzelfde: zware kleigrond werkt niet goed. Meng er wat zand of grind doorheen.

Water geven doe je met mate. In de zomer mag de grond tussen twee beurten door goed opdrogen. In de winter geef je nauwelijks water, zeker als de boom binnen staat of afdekt is. Overgieten is de meest gemaakte fout bij olijfbomen.

Bemesting is niet noodzakelijk, maar een beetje extra voeding in het voorjaar helpt de boom om nieuwe scheuten te maken. Gebruik bij voorkeur een langzaamwerkende meststof, zodat je hem niet overlaadt met voedingsstoffen in één keer.

De olijfboom en de Nederlandse winter

Dit is het punt waar veel mensen tegenaan lopen. Een olijfboom is niet volledig winterhard. Hij verdraagt lichte vorst, maar een strenge winter kan hem beschadigen of zelfs doden. Toch hoeft dat geen reden te zijn om hem niet te kopen.

Er zijn winterharde variëteiten die beter bestand zijn tegen kou. Denk aan soorten zoals ‘Leccino’ of ‘Cipressino’, die wat meer aankunnen dan de gemiddelde kwekersolijfboom. Vraag er altijd naar als je er een koopt, want niet elke verkoper maakt dat onderscheid duidelijk.

Staat de boom in een pot, dan kun je hem in de winter naar binnen halen. Een koele, lichte ruimte is ideaal, zoals een onverwarmde serre of een garage met een raam. Hij hoeft niet warm te staan, alleen vorstvrij. Geef hem dan ook bijna geen water.

Staat hij in de volle grond, dan zijn er andere opties. Je kunt de stam en de wortels inpakken met vliesdoek of jutezak als er vorst wordt voorspeld. Dek ook de grond rondom de stam af met een dikke laag mulch, zodat de wortels beschermd blijven. Na de winter even goed controleren of er schade is, en zo nodig dood hout wegsnoeien.

Een zachte winter zoals we die de afgelopen jaren steeds vaker hebben, overleeft de meeste olijfbomen gewoon buiten. Maar je mag hem niet vergeten als de temperatuur echt daalt.

Snoeien en onderhoud door het jaar heen

Olijfbomen groeien langzaam. Dat is meteen goed nieuws: je hoeft ze niet elk jaar flink bij te snoeien. Toch is regelmatig onderhoud verstandig, al was het maar om de boom in een mooie vorm te houden.

Het beste moment om te snoeien is het vroege voorjaar, vlak voordat de nieuwe groei begint. Verwijder dood hout en takken die dwars door de kroon groeien. Zo blijft er genoeg licht en lucht in de boom, wat goed is voor de gezondheid.

Snoeien kun je ook gebruiken om de boom compacter te houden. Zeker als hij in een pot staat, wil je niet dat hij alle kanten op groeit. Een beetje bijwerken in de zomer, als je toch buiten bezig bent, is prima. Gebruik altijd scherp en schoon gereedschap, zodat je geen schade aanricht aan de schors.

Olijfbomen in potten hebben om de twee à drie jaar een grotere pot nodig. Je merkt het als de wortels door de drainagegaten beginnen te groeien, of als de boom snel uitdroogt na het water geven. Verpotten doe je het best in het voorjaar.

Verder is er weinig bijzonders. Controleer af en toe op plagen zoals schildluis of wolluizen, maar die komen in Nederlandse tuinen niet heel vaak voor. Een gezonde boom in een goede standplaats heeft weinig last van ziekten.

De olijfboom als sfeermaker bij evenementen en bijeenkomsten

Olijfbomen worden niet alleen in privétuinen gezet. Je ziet ze steeds vaker ook op terrassen van cafés, bij de ingang van feestzalen en als decoratie bij bruiloften of buurtfeesten. En dat is begrijpelijk: zo’n boom geeft meteen een warme, mediterrane uitstraling aan een plek.

Voor een buitenevenement in de zomer zijn olijfbomen in grote potten een mooie optie. Ze zijn makkelijk te verplaatsen, ze vragen weinig aandacht op de dag zelf, en ze zien er verzorgd uit zonder dat je er een bloemist voor nodig hebt. Zet er een paar neer langs een pad of rondom een terras, en de sfeer is meteen anders.

Bij trouwerijen worden ze vaak gecombineerd met linnen, kaarsjes en houten meubels. Dat geeft een rustiek gevoel dat veel mensen aanspreekt. Na het feest kunnen de bomen gewoon weer naar de tuin of het terras van de eigenaar.

Ook voor kleinere bijeenkomsten, zoals een buurtborrel of een jubileumfeestje, kunnen een paar olijfbomen het verschil maken. Ze zijn niet duur om te huren, en als je er zelf een bezit, kun je hem gewoon meenemen. Een boom in een mooie terracottapot doet het altijd goed.

Het mooie is dat je er niets speciaals voor hoeft te doen. De olijfboom is van zichzelf al decoratief. Hij vraagt geen versiering, geen bijzondere verlichting. Zet hem neer, en hij doet zijn werk.

Veelgestelde vragen over de olijfboom

Kan een olijfboom in Nederland buiten overwinteren?

Dat hangt af van de soort en van de winter. Lichte vorst tot ongeveer vijf graden onder nul overleeft een winterharde olijfboom buiten, zeker als je de wortels beschermt met mulch en de stam inpakt bij extreme kou. Bij langdurige strenge vorst is het veiliger om hem naar binnen te halen, of in elk geval de wortels goed te isoleren. Bomen in potten zijn kwetsbaarder dan bomen in de volle grond, omdat de wortels minder bescherming hebben van de omringende aarde.

Hoe lang duurt het voordat een olijfboom vruchten geeft?

Een olijfboom begint pas vruchten te dragen als hij een jaar of vijf tot zeven oud is, soms langer. En dan nog: in Nederland zijn de zomers vaak niet warm genoeg om de vruchten volledig te laten rijpen. Je kunt kleine olijfjes krijgen, maar grote, rijpe olijven zoals in het Middellandse Zeegebied zijn hier bijna niet mogelijk. De meeste mensen kopen een olijfboom dan ook puur voor de sier, niet voor de oogst. Dat is geen teleurstelling, want de boom zelf is al meer dan de moeite waard.

Wat is het verschil tussen een jonge en een oude olijfboom?

Een jonge olijfboom heeft een gladde, rechte stam en een compacte kroon. Hij is goedkoper en makkelijker te verplaatsen, maar heeft nog niet de karakteristieke gedraaide stam die veel mensen zo mooi vinden. Een oude olijfboom, soms tientallen jaren oud, heeft die verweerde, grillige stam al wel. Hij geeft meteen een volwassen, sfeervolle uitstraling aan een tuin of terras. Het nadeel is de prijs: oude exemplaren kosten al snel een paar honderd euro, soms meer. Of je kiest voor jong en geduldig wacht, of je investeert in een boom die al karakter heeft.

Meer om te lezen